อุปกรณ์ในการผลิตเครื่องเขิน
การผลิตเครื่องเขินต้องอาศัยวัสดุอุปกรณ์ดังนี้
1. โครงภาชนะ ได้จากวัสดุพวกไม้ไผ่ชนิดหนึ่งที่เรียกว่า
ต้นเฮียะ
ซึ่งมีลำใหญ่ ยาว ปล้องห่างมาก มีเนื้ออ่อนเหนียว สามารถขดเป็น
รูปภาชนะได้ง่าย ส่วนใหญ่จะมีมากทางภาคเหนือเท่านั้น
วิธีทำก็คือนำไม้ไผ่มาจักเป็นตอกบางๆแล้วจึงสานหรือ
ขดเป็นรูปร่างตามหุ่นภาชนะที่จะทำ วัสดุที่นิมทำโครงรองลงมา
ได้แก่ ไม้ โลหะ ต่างๆ พลาสติก ดินเผา โครงอัดจำพวกไม้
กระดาษอัด
2. น้ำรัก น้ำรักที่ใช้ทาเครื่องเขินต้องนำมาผสมกับน้ำมันสน
กวน
ให้เข้ากันดี กรองด้วยผ้าขาวบาง 2 ชั้น ตรงกลางใส่กระดาษสารอง
4 - 5 ชั้นรักที่กรองได้ต้องใส่ภาชนะปิดด้วยกระดาษสีน้ำตาลชุบน้ำ
เพื่อไม่ให้น้ำรักแห้งและสกปรก
3. รักสมุก เป็นรักที่ผสมกับส่วนผสมอื่นๆใช้ทาร่องพื้นหรือทาอุด
ส่วนที่เป็นร่องหรือทาปะมุม เพื่อให้ผิวเรียบสมุกรองพื้นได้จากน้ำ
รักผสมกับผงอิฐ ผงดินขาว ในอัตราส่วน 5:5:1 โดยน้ำหนัก สมุก
ละเอียดได้จากน้ำรักผสมผงอิฐขาว ในอัตรส่วนที่เท่ากัน
4. น้ำยาหรดาน
เป็นน้ำยาที่ใช้เขียนลาย ทำจากหรดานซึ่งเป็นหินสี
เหลืองอ่อนนำมาบดให้เป็นผงละเอียด ผสมด้วยยางมะขวิดและน้ำ
ฝักส้มป่อย เมื่อเข้ากันดีแล้ว ต้องนำมากรองเอากากออกเสียก่อนจึง
นำไปใช้ได้
5. ทองคำเปลว เงินเปลว ชาด เป็นวัสดุที่ใช้ปิดทับหรืออุดลงไปบน
ผิวภาชนะเพื่อให้เกิดลวดลายและสีสันตามต้องการ
6. เครื่องมือ ที่ใช้ทำเครื่องเขินได้แก่
มีดปลายตัด มีดปลายแหลม
มีดขุดสมุกยาร่อง มีดเซาะร่อง เหล็กจาร แปรงทารัก กระดาษทราย
หินขัด
