เครื่องจักสานในภาคเหนือ
ซ้าหวด เป็นภาชนะสานด้วยไม้ไผ่
สูงประมาณ 9 นิ้ว เส้นรอบวงประมาณ 30 นิ้ว ก้นเหลี่ยม
ปากกลมใช้ใส่ข้าวเหนียวหลัง จากแช่น้ำไว้ปล่อยให้สะเด็ดน้ำ ก่อนนำไปใส่ไหข้าวนึ่ง
ก่องข้าว เป็นภาชนะสำหรับใส่ข้าวหนียว
แอ้บข้าว หรือ แอบข้าว เป็นภาชนะใส่ข้าวเหนียวเหมือนก่องข้าวแต่ขนาดเล็กกว่า
โตก เป็นที่วางกับข้าวคล้ายโต๊ะอาหาร มีรูปร่างกลม
มีขาสูงประมาณ 1 ฟุตมีทั้งที่สานด้วย
ไม้ไผ่และหวาย และที่ทำด้วยไม้สัก บางทีก็เรียก ขันโตก
กุ๊บ หรือ หมวกงอบ สานด้วยใบตาลหรือใบไม้ไผ่
กุ๊บที่ลำปางคล้ายงอบภาคกลางแต่เตี้ย
และแบนกว่า ส่วนกุ๊บของเชียงใหม่มีโครงกลมคล้ายผลส้มผ่าซีก ปีกกว้าง กุ๊บเมือง
แพร่ส่วนที่เป็นตัวงอบจะค่อยๆลดชั้นเล็กๆลงไป 2 ชั้น จนถึงกระหม่อมงอบ
หมวกสาน เป็นเครื่องสวมศรีษะประเภทกุ๊บหรืองอบ
นิยมทำกันมากที่ จ. ลำพูน โดยเฉพาะที่
ต.บ้านแป้น
ก๋วย เป็นภาชนะเช่นเดียวกับเข่งของภาคกลาง
ใช้ใส่สิ่งของต่างๆ ถ้าใส่หมูเรียก ก๋วยหมู
ใส่ไก่เรียก ก๋วยไก่ ฯลฯ
เข่งลำไย เป็นภาชนะสานด้วยไม้ไผ่ ใช้ใส่ลำใย
ก้นเหลี่ยม ปากกลม มีขอบปากเม้มด้วยตอก
ซ้าลอม หรือชะลอม เป็นภาชนะใส่ของสานด้วยลายเฉลาตาห่างๆ
ใช้ใส่ของเดินทาง
ซ้าตาห่าง มีลักษณะคล้ายกระบุงหรือ เปี๊ยด สานด้วยตอกดไม้ไผ่ ลายสานห่างๆเม้มขอบด้วย
ตอกในตัว ใช้ใส่ของใหหญ่ๆ เช่นผัก หญ้า มีใช้มากแถบ จ.น่าน จ.แพร่
ซ้าตาทึบ หรือ บุงตีบ เป็นภาชนะคล้ายกระบุง หรือซ้าตาห่าง แต่สานด้วยลายละเอียดทึบ
มีหู
ไม่เข้าขอบ แต่เก็บริมในตัว มีใช้มากใน จ. น่าน
น้ำถุ้ง หรือ น้ำทุ่ง เป็นภาชนะสานด้วยไม้ไผ่ยาด้วยชัน
ลักษณะคล้ายกรวยหงาย มีหูทำ
ด้วยไม้ส ำหรับตักน้ำ สาวขึ้นมาจากบ่อน้ำ
น้ำเต้า เป็นภาชนะสำหรับใส่น้ำเดินทางโดยใช้ผลน้ำเต้าแห้ง
แล้วสานหรือถักหุ้มด้วยหวาย
คุ หรือ ครุ เป็นภาชนะขนาดใหญ่ สานด้วยไม้ไผ่คล้ายกระบุง
หรือกระด้งขนาดใหญ่
ใช ้สำหรับนวดข้าวหรือ ตีข้าวเปลือกให้หลุดจากรวง
วี เป็นพัดขนาดใหญ่ ใช้พัดเอาเศษหญ้าและฟาง
หรือขี้รีบออกจากรวงข้าว
ต่าง สัด หรือ ถังตวงข้าว รูปร่างคล้ายเปี๊ยดหรือบุง
1 ต่าง เท่ากับ 14 ลิตรสานด้วยไผ่และหวาย
เปี๊ยด บางที่ก็เรียกว่า บุง สานด้วยไม้ไผ่คล้ายกระบุงภาคกลาง
มีขอบไม้ไผ่ที่ปาก เปี๊ยดหรือบุง
มักทำเป็นคู่ๆ สำหรับหาบข้าว ถั่ว งา รำ ฯลฯ
บุ่ง หรือบุ้งข้าวเจื๊อ เป็นภาชนะสานด้วยไม้ไผ่
ที่ใหญ่กว่า เปี๊ยด ใช้สำหรับเก็บเมล็ดพันธุ์ข้าว
เปลเด็ก เป็นที่นอนสำหรับเด็ก สานด้วยไม้ไผ่มีหูสำหรับแขวนเพื่อให้แกว่งไกวได้
เอิบ เป็นภาชนะสำหรับใส่เสื้อผ้าข้าวของต่างๆ
เป็นรูปกล่องสี่เหลี่ยมมีฝา สานด้วยไผ่และหวาย
ไซ เป็นเครื่องดักจับสัตว์น้ำจำพวก กุ้ง
ปู ปลา สานด้วยไม้ไผ มีรูปทรงและขนาดต่างๆ
สุ่ม เป็นเครื่องมือจัปลาชนิดหนึ่ง รูปร่างคล้ายกรวยคว่ำ
ดัดด้านแหลมเป็นช่องสำหรับใช้มือ
ล้วงลงไปจับปลา ใช้จับปลาในปริเวณน้ำตื้นๆ
ข้อง เป็นภาชนะสำหรับใส่สัตว์จำพวก กุ้ง
ปู ปลา รูปทรงกลม ป่อง คอคอด ฝาครอบมีงา
สำหรับใส่ปลาลอดลงไปโดยไม่ต้องเปิดฝา มีหูสำหรับหิ้วหรือสะพายบ่า
อีจู้ เป็นภาชนะสานด้วยไม้ไผ่ มีงาสำหรับดักปลาโดยมีเหยื่อล่อ
ฝักมีด เป็นฝักมีด หรือปลอกมีด สานด้วยไม้ไผ่รูปร่างแบนๆ
มีปากสำหรับเสียบมีด เพื่อป้องกัน
คมมีด ใช้พกพาโดยคาดไว้กับเอว
