ประวัติความเป็นมาของเครื่องจักสาน


มนุษย์รู้จักนำวัสดุจาก ธรรมชาติมาสร้างเป็นเครื่องมือ เครื่องใช้
อย่างง่ายๆ เช่น เครื่องมือหินกระเทาะ นอกจาก เครื่องมือหินดังกล่าวแล้ว
มนุษย์ยังได้นำวัสดุอย่างอื่นมาทำเป็นเครื่องมือ เครื่องใช้ด้วย นักโบราณ
คดีได้พบหลักฐาน ที่สำคัญกี่ยวกับการทำเครื่องจักสาน ในยุคหินใหม่ที่
บริเวณถ้ำแห่งหนึ่งใน เขต อ.ศรีสวัสดิ์ จ.กาญจนบุรี เครื่องจักสานที่พบทำ
ด้วยไม้ไผ่ เป็นลายขัดสองเส้น อายุประมาณ 4,000 ปีมาแล้วเก่ากว่าเครื่อง
จักสานที่พบจากแหล่งโบราณอื่นๆ ในทวีปเอเชีย แอฟริกาและอเมริกา
หลักฐานเกี่ยวกับการทำเครื่องจักสานของมนุษย์นั้น ได้พบในหลายที่
หลายแห่งของโลก เช่นเครื่องจักสานของชาวอียิปต์โบราณกับเครื่องจักสาน
ของมนุษย์ยุคหิน ในบริเวณแหลมมลายูเครื่องจักสานมีส่วนเกี่ยวข้องกับคติ
ความเชื่อของมนุษย์นอกเหนือไปจากทำขึ้นเพื่อประโยชน์ใช้สอยในชีวิตประ
จำวัน แสดงให้เห็นว่ามีการทำเครื่องจักสานของมนุษย์ในยุคหินและยุคก่อน
ประวัติศาสตร์

วัตถุดิบจากธรรมชาติที่นำมาใช้ทำเครื่องจักสานในภูมิภาคนี้ มีมากมาย
หลายชนิดได้แก่ไม้ไผ่พันธุ์ต่างๆ ต้นไม้ ตระกูลปาล์ม ใบตาล ใบมะพร้าว
ใบลาน ต้นลำเจียกหรือปาหนัน เตยทะเล หวาย คร้า คลุ้ม แสยก กก
กระจูด และ หญ้าบางชนิด เป็นต้น
สำหรับการทำเครื่องจักสานในประเทศไทยนั้นเชื่อว่า มีการทำสืบต่อกัน
มาช้านาน ตั้งแต่สมัยก่อนประวัติศาสตร์ ดังกล่าวแล้ว แต่มิใคร่มีหลักฐาน
ปรากฎให้เห็นหรือกล่าวถึงในเอกสารทางประวัติศาสตร์ จนในสมัยสุโขทัย
ราวพุทธศตวรรษที่ 18-20 จึงมีการกล่าวถึงเครื่องจักสานชนิดหนึ่งคือ ครุ หรือ
กระออม สำหรับใส่น้ำ ซึ่งเชื่อกันว่าเป็นเครื่องจักสานขนาดใหญ่ ยาด้วยชัน
หรือน้ำมันยางไม้ใส่ในน้ำแทนโอ่งหรือตุ่มน้ำดินเผา เพราะครุมีน้ำหนักเบากว่า
สะดวกในการขนย้าย เชื่อว่ามีการทำเครื่องจักสานขึ้นใช้ในประเทศไทยมาทุก
ยุคสมัย และหลักฐานที่แสดงให้เป็นว่ามี การทำเครื่องจักสานไว้ใช้สอยในชีวิต
ประจำวันในอดีตที่สำคัญหลักฐานหนึ่งคือ ภาพกระบุง หรือบุง หรือน้ำทุ่งที่
ปรากฎในภาพจิตรกรรมฝาผนังวิหารวัดพระสิงห์ อ.เมือง จ.เชียงใหม่ จิตรกรรม
ฝาผนัง วัดภูมินทร์ อ.เมือง จ.น่าน เป็นต้น


องจักสานในประเทศไทยนั้นเชื่อว่า มีการทำสืบต่อกัน
มาช้านาน ตั้งแต่สมัยก่อนประวัติศาสตร์ ดังกล่าวแล้ว แต่มิใคร่มีหลักฐาน
ปรากฎให้เห็นหรือกล่าวถึงในเอกสารทางประวัติศาสตร์ จนในสมัยสุโขทัย
ราวพุทธศตวรรษที่ 18-20 จึงมีการกล่าวถึงเครื่องจักสานชนิดหนึ่งคือ ครุ หรือ
กระออม สำหรับใส่น้ำ ซึ่งเชื่อกันว่าเป็นเครื่องจักสานขนาดใหญ่ ยาด้วยชัน
หรือน้ำมันยางไม้ใส่ในน้ำแทนโอ่งหรือตุ่มน้ำดินเผา เพราะครุมีน้ำหนักเบากว่า
สะดวกในการขนย้าย เชื่อว่ามีการทำเครื่องจักสานขึ้นใช้ในประเทศไทยมาทุก
ยุคสมัย และหลักฐานที่แสดงให้เป็นว่ามี การทำเครื่องจักสานไว้ใช้สอยในชีวิต
ประจำวันในอดีตที่สำคัญหลักฐานหนึ่งคือ ภาพกระบุง หรือบุง หรือน้ำทุ่งที่
ปรากฎในภาพจิตรกรรมฝาผนังวิหารวัดพระสิงห์ อ.เมือง จ.เชียงใหม่ จิตรกรรม
ฝาผนัง วัดภูมินทร์ อ.เมือง จ.น่าน เป็นต้น


"left" width="60%">