ไม้ยืนต้น

ชะมวง


ชื่อ
ชะมวง
วงศ์
GUTTIFERAE
ชื่อวิทยาศาสตร์
Garcinia cowa Roxb.
ชื่อพื้นเมือง
ส่วนที่เป็นผัก ยอดอ่อน
ฤดูกาล / รส ฤดูฝน-ออกผลฤดูหนาว / รสเปรี้ยว
การขยายพันธุ์ เพาะเมล็ด ตอนกิ่ง
ประโยชน์ทางยา ใบและผล-แก้ไข้ กัดฟอกเสมหะ
ลักษณะพฤกษศาสตร์

 

ชะมวงเป็นไม้ยืนต้นขนาดกลางสูงประมาณ 10 เมตรลำต้นเกลี้ยงเละแตกกิ่งใบตอนบนของลำต้น เปลือกต้นสีดำน้ำตาลขรุขระ กิ่งย่อยผิวเรียบ ใบเป็นใบเดี่ยว ใบอ่อนสีเขียวอ่อนหรือเขียวอมม่วงแดง ใบแก่สีเขียวเข้ม (สีน้ำเงินเข้ม) ใบออกเป็นคู่ตรงข้ามกัน บริเวณปลายกิ่งมักแตกเป็น 1-3 ยอด ตัวใบค่อนข้างหนาและแข็งก้านใบสีเขียวและยาว 1.2-1.9 ซม.ตัวใบยาว 18-20 ซม. ขอบใบเรียบมีกลิ่นเล็กน้อย เส้นใบไม่ชัด แต่ด้านหลังของใบเห็นเส้นกลาง กลีบแข็งคล้ายดอกมะดัน สีนวลเหลือง มีกลิ่นหอมและออกจำนวนมาก ใหญ่ประมาณ 10-15 มิลลิเมตร ดอกออกตามกิ่ง ผลคล้ายมังคุด

การปลูก

ต้นชะมวงพบได้บริเวณชายป่าธรรมชาติหรือบริเวณโคกในภาคอีสานปลูกโดยการเพาะเมล็ดและตอนกิ่ง

ประโยชน์ทางยา
ใบและผลรสเปรี้ยว สรรพคุณ ระบายท้อง แก้ไข้ กัดฟอกเสมหะ แก้ธาตุพิการและใบผสมกับยาชนิดอื่นปรุงเป็นยาขับเลือดเสีย
ราก สรรพคุณแก้ไข้
ประโยชน์ทางอาหาร
ส่วนที่เป็นผัก/ฤดูกาล ยอดอ่อนรับประทานเป็นผัก ออกในฤดูฝน ส่วนลูกของชะมวงมีรสเปรี้ยว เป็นผลไม้ป่าที่รับประทานเล่น
รสและประโยชน์ต่อสุขภาพ

ยอดอ่อนและใบอ่อนของชะมวงรสเปรี้ยว ช่วยระบาย แกัด ฟอก้ไข้ กเสมหะ แก้ธาตุพิการ
ใบชะมวง 100 กรัม ให้พลังงานต่อร่างกาย 51 กิโลแคลอรี่ มีเส้นใย 3.2 กรัม แคลเซียม 27 มิลลิกรัม ฟอสฟอรัส 13 มิลลิกรัม เหล็ก 1.1 มิลลิกรัม วิตามินเอ 7,333 IU วิตามินบีหนึ่ง 0.7 มิลลิกรัม ไนอาซิน 0.2 มิลลิกรัม วิตามินซี 29 มิลลิกรัม
การปรุงอาหาร
ชาวใต้และตะวันออกรับประทานชะมวง โดยนำมาปรุงอาหารให้สุกก่อน เช่น แกงหมูใบชะมวงแกงใบชะมวงกับเนื้อวัว และอาหารประเภทต้มส้ม (ต้มส้มปลาไหล ต้มส้มปลาแห้ง)เป็นต้น ส่วนชาวอีสานจะนำยอดอ่อนของใบชะมวงใส่แกงอ่อมหรืออาจรับประทานเป็นผักสดร่วมกับป่นแจ่ว
ตัวอย่างอาหาร
ตำรับที่ 1 แกงหมูใบชะมวง
เครื่องปรุง
หมู กุ้งแห้ง หัวหอม เยื่อเคย พริกไทย ใบชะมวง น้ำตาล น้ำปลาดี
วิธีปรุง
หั่นหมูเหมือนแกงอ่อมเคี่ยวกับน้ำให้เปื่อย โขลกหอม กุ้งแห้ง พริกไทยและเยื่อเคยให้ละเอียด ละลายใส่ในหม้อหมู เอาใบชะมวงอ่อนๆ มาใส่กระทะนาบไฟพอตาย นึ่ง แล้วนำไปต้มรวมกับหมู ใส่น้ำปลา น้ำตาล ชิมดูให้มีรสเปรี้ยว เค็มหวาน ถ้ารสเปรี้ยวของใบชะมวงไม่พอให้คั้นส้มมะขามเปียกใส่ชิมดูตามใจชอบ
ตัวอย่างอาหาร
ตำรับที่ 2 แกงใบชะมวงกับเนื้อวัว
เครื่องปรุง
หอม 7กลีบ กระเทียม 5หัว ลูกผักชี 1 ช้อนโต๊ะ ลูกยี่หร่า 1 ช้อนชา พริกไทยล่อน 11เมล็ด ตะไคร้ 1 ต้น ข่า 5แว่น เยื่อเคยขนาดนิ้วหัวแม่มือ เนื้อวัวครึ่งกิโลกรัม ใบชะมวง พริกชี้ฟ้า ใบมะกรูด หัวกะทิ น้ำปลาดี
วิธีปรุง
โขลกเครื่องแกงให้ละเอียด เคี่ยวกระทิให้เป็นน้ำมัน ใส่เครื่องแกงลงผัดให้หอม จึงใส่กระทิลงเคี่ยวต่อไป ฉีกใบชะมวงเป็นชิ้นเล็กๆ อย่างฉีกใบมะกรูดใส่เคี่ยวไปด้วย ใส่น้ำปลาและพริกชี้ฟ้าลงทั้งเม็ด ชิมดูรสตามชอบ

 









t="86" width="75%">หั่นหมูเหมือนแกงอ่อมเคี่ยวกับน้ำให้เปื่อย โขลกหอม กุ้งแห้ง พริกไทยและเยื่อเคยให้ละเอียด ละลายใส่ในหม้อหมู เอาใบชะมวงอ่อนๆ มาใส่กระทะนาบไฟพอตาย นึ่ง แล้วนำไปต้มรวมกับหมู ใส่น้ำปลา น้ำตาล ชิมดูให้มีรสเปรี้ยว เค็มหวาน ถ้ารสเปรี้ยวของใบชะมวงไม่พอให้คั้นส้มมะขามเปียกใส่ชิมดูตามใจชอบ
ตัวอย่างอาหาร
ตำรับที่ 2 แกงใบชะมวงกับเนื้อวัว
เครื่องปรุง
หอม 7กลีบ กระเทียม 5หัว ลูกผักชี 1 ช้อนโต๊ะ ลูกยี่หร่า 1 ช้อนชา พริกไทยล่อน 11เมล็ด ตะไคร้ 1 ต้น ข่า 5แว่น เยื่อเคยขนาดนิ้วหัวแม่มือ เนื้อวัวครึ่งกิโลกรัม ใบชะมวง พริกชี้ฟ้า ใบมะกรูด หัวกะทิ น้ำปลาดี
วิธีปรุง
โขลกเครื่องแกงให้ละเอียด เคี่ยวกระทิให้เป็นน้ำมัน ใส่เครื่องแกงลงผัดให้หอม จึงใส่กระทิลงเคี่ยวต่อไป ฉีกใบชะมวงเป็นชิ้นเล็กๆ อย่างฉีกใบมะกรูดใส่เคี่ยวไปด้วย ใส่น้ำปลาและพริกชี้ฟ้าลงทั้งเม็ด ชิมดูรสตามชอบ

 









r>