พืชคลุมดิน-ล้มลุก

ชื่อ
ผักหนาม
วงศ์
ARACEAE
ชื่อวิทยาศาสตร์
Lasia spinosa Thw.
ชื่อพื้นเมือง
ส่วนที่เป็นผัก ยอดอ่อน ใบอ่อน
ฤดูกาล / รส ฤดูฝน / รสจืด
การขยายพันธุ์ แยกหน่อ
ประโยชน์ทางยา เหง้า-แก้ไอ,ราก-ขับเสมหะ, ใบ-ตำกับเกลือให้วัวควายกินทำให้วัวควายกินอาหารได้ อ้วนท้วนสมบูรณ์
ลักษณะพฤกษศาสตร์
ผักหนามเป็นไม้ที่พบในบริเวณที่ชื้น ริมหนองน้ำ ข้างลำธาร หรือริมแม่น้ำในป่าดงดิบกระจายในทุกภาคของเมืองไทย ผักหนามเป็นไม้ล้มลุกหลายปี มีหนามแหลมตามลำต้น มีเหง้าอยู่ใต้ดิน ลำต้นมีเส้นผ่าศูนย์กลางประมาณ 4 - 5 ซม. ลำต้นทอดขนานกับพื้นดิน ตั้งตรงและโค้งลงเล็กน้อย ใบเป็นใบเดี่ยว รูปหัวลูกศรหรือขอบใบยับเว้าลึกออกเป็นแฉก ๆ รอยเว้าลึกเกือบถึงเส้นกลางใบมีราว 11 แฉก ใบกว้างมากกว่า 25 ซม. ยาว 30 - 40 ซม. ก้านใบยาวประมาณ 20 - 50 ซม. มีหนามอยู่ตามลำต้นและก้านใบ ใบอ่อนม้วนเป็นแท่งกลม ปลายแหลม ช่อดอกเป็นแท่งและมีดอกย่อยอัดกันแน่น มีกาบหุ้มช่อดอกสีน้ำตาล ก้านช่อดอกยาวและมีหนาม ผลเป็นผลสดสีเขียว ติดกันแน่นเป็นแท่งรูปทรงกระบอก
การปลูก
ผักหนามเป็นผักที่ชอบที่มีความชื้นสูง ดินชื้นแฉะหรือบริเวณริมหนอง การขยายพันธุ์ทำได้โดยแยกหน่อผักหนามจากต้นแม่ไปปลูกบริเวณที่ต้องการ
ประโยชน์ทางยา
เหง้าของผักหนามมีสรรพคุณแก้ไอ ขับเสมหะ แก้คันเนื่องจากพิษหัด เหือด สุกใส ดำแดง และถอนพิษ
รากและใบ มีสรรพคุณขับเสมหะ
ก้านและใบของผักหนามตำรวมกับเกลือให้วัวควายกิน ทำให้วัวควายกินอาหารได้ อ้วนท้วนสมบูรณ์
ประโยชน์ทางอาหาร
ส่วนที่เป็นผัก/ฤดูกาล ยอดอ่อน ใบอ่อน ของผักหนามใช้เป็นผักได้ มีมากในฤดูฝน
รสและประโยชน์ต่อสุขภาพ

ผักหนาม รสจืด ผักหนามดองรสเปรี้ยว
ผักหนาม 100 กรัม ให้พลังงานต่อร่างกาย 18 กิโลแคลอรี่ ประกอบด้วยเส้นใย 0.8 กรัม แคลเซียม 14 มิลลิกรัม ฟอสฟอรัส 11 มิลลิกรัม เหล็ก 0.9 มิลลิกรัม วิตามินเอ 6383 IU บีสอง 0.04 มิลลิกรัม ไนอาซิน 0.9 มิลลิกรัม วิตามินซี 23 มิลลิกรัม
การปรุงอาหาร
ผักหนาม มี hydrocyanic acid จะต้องนำไปทำให้สุกหรือดองก่อนจึงจะรับประทานผักหนามโดยนำยอดอ่อนและใบอ่อนไปต้ม ลวก หรือต้มกะทิ รับประทานกับน้ำพริกปลาร้า บางแห่งนำไปปรุงเป็นแกง แกงส้ม แกงกับไตปลา หรือผัดก็ได้